Sức mạnh quân sự của Iran lớn đến mức nào?
Trong khoảng thời gian đó, những trẻ khác ùa chạy đi trốn, nấp đâu đó càng kín càng tốt. Khi đọc đến con số 100 thì trẻ mở mắt ra và bắt đầu đi tìm bạn, ai bị phát hiện đầu tiên là bị thua. Đếm đủ con số như thế, lâu lắm, có trẻ láu cá đọc tắt cho nhanh để khi mình mở mắt ra thì các bạn vẫn chưa kịp trốn. Câu đó như sau: "Một đôi, hai đắn, ba thìn, chín chăn, chẵn chục". Thời nhỏ, tôi đã chơi trốn - tìm và nay con tôi cùng trẻ con hàng xóm cũng thế. Năm tháng đi qua, mãi hơn 60 năm sau, nhờ đọc Phan Khôi di cảo - bản thảo chưa đầy đủ (NXB Trí Thức - 2021) do các con của cha đẻ Tình già biên soạn, tôi mới biết chi tiết này: "Trẻ con ta có trò chơi đánh chắt. Dùng những que tre mà đánh, là đánh chắt que; dùng những hòn sỏi mà đánh, là đánh chắt chuyền. Đây không nói cách đánh như thế nào, chỉ nói khi đánh xong một bàn, đếm những que tre hay hòn sỏi đã chiếm được để định ăn thua, thì trẻ con ở Trung và ở Bắc đếm có khác nhau nhưng lại giống nhau ở một chỗ rất lạ. Trẻ con ở miền Trung đếm: "Một đôi, hai đắn, ba thìn, chín chăn, chẵn chục". Trẻ con ở miền Bắc đếm: "Một chắt, hai choi, ba chòi, chín chủ, chẵn chục" (tr.216-217).Trò chơi này, sở dĩ gọi chắt/đánh chắt bởi bản thân chắt/hòn chắt có nghĩa là "hòn nhỏ nhỏ như viên đạn" (Đại Nam quấc âm tự vị, 1895), "Một trò chơi của trẻ con, một tay vừa nhặt vừa tung vừa hứng" (Việt Nam tự điển, 1931); hiện nay tên gọi phổ biến là "chuyền thẻ", có nơi còn gọi "đánh nẻ".Rõ ràng, cách đọc tắt trong trò chơi trốn - tìm đã có từ xưa lắm, ít ra đã có trước năm 1958 là năm ông Phan Khôi viết bài này. Ở đây, khi xét về chữ nghĩa ta thấy gì? Muốn thấy gì, trước hết cần phải tìm hiểu nghĩa của các từ đó."Một đôi" thì dễ hiểu rồi, không cần dài dòng gì thêm. "Hai đắn" thì "đắn" là gì? Tự bản thân từ này không có nghĩa, phải đi chung với từ khác, chẳng hạn Truyện Kiều có câu: "Đắn đo cân sắc cân tài/Ép cung cầm nguyệt, thử bài quạt thơ". Kể ra cái lối "mua người" ngày xưa cũng lạ, chẳng những cô ấy có nhan sắc mà còn phải biết "cầm kỳ thi họa đủ mùi ca ngâm" thì càng cao giá.Còn "ba thìn" thì sao? "Thìn" là từ Việt cổ có nghĩa là "sửa sang, răn, giữ", theo Đại Nam quấc âm tự vị (1895), chẳng hạn Thiên Nam ngữ lục có câu: "Thìn lòng tích đức tu nhân/Bụt trời đã biết, quỷ thần đã hay". Về tâm lý con người, không phải bây giờ mà hàng trăm năm trước, cụ Nguyễn Trãi đã nhìn ra:Dắng dỏi bên tai tiếng quản huyền,Lòng xuân nhẫn động ắt khôn thìn.Xuân xanh chưa dễ hai phen lại,Thấy cảnh càng thêm tiếc thiếu niên."Nhẫn" nghĩa là đến, cho đến. Chí lý thật, có lúc nghe tiếng sáo, tiếng đàn (quản huyền) trong không gian, cảnh vật mà mình yêu thích ắt khó giữ lòng mà xao động, xao xuyến, rồi cảm thấy tiếc xuân xanh đã qua. Đã qua thời tuổi trẻ. Chỉ còn là cảm xúc bùi ngùi. Sực nghĩ, "Tiếng đưa hiu hắt bên lòng/Buồn ơi! Xa vắng, mênh mông là buồn" của Thế Lữ cũng là lúc nghe Tiếng sáo Thiên Thai nên khiến "Lòng xuân nhẫn động ắt khôn thìn" là vậy.Rồi, "chín chăn" nghĩa là gì?Ta thử đặt giả thuyết từ "một đôi" là 2, "hai đắn" là 4, ắt "ba thìn" là 6, vậy "chín chăn" cũng nằm trong cách tính này? Không, "chín chăn" trong ngữ cảnh này chính là chẵn/chín chẵn, do cách phát âm nhanh nên đã lướt bỏ dấu ngã trở thành "chăn". Chẵn là trọn, đủ, không lẻ, không thừa, không thiếu, đủ cặp, không so le, còn có cách nói chẵn chòi, chẵn bon. "Chín chăn" xác định, quả quyết chính xác là 9. Suy luận này hợp lý bởi kết thúc câu này là "chẵn chục" tức là 10. Theo nhà ngôn ngữ học Lê Ngọc Trụ, "chục" là tiếng Việt chuyển gốc Hán-Việt: "Chục: số vật mười món, hoặc có hơn (tùy vùng) < thốc (sum họp, một bụi - giọng Quảng Đông: chục)". Ca dao có câu: Bảy với ba, anh kêu rằng một chụcTam tứ lục, anh tính cửu chươngBảy cộng ba đúng là 10, là chục. Cách gọi "chẵn chục" đến nay vẫn còn phổ biến, còn gọi chục trơn, chục chẵn. Dù biết chắc là vậy nhưng chắc gì chục là 10?Ta có thể kiểm chứng trong đời thường lẫn tác phẩm văn học, chẳng hạn, khi viết Bảy ngày trong Đồng Tháp Mười, nhà văn Nguyễn Hiến Lê có kể khi đến "Tân An, một châu thành nằm ở ven Đồng Tháp", lúc đi chỗ ăn sáng: "Anh Bình nhất định lựa tiệm ở gần chợ vì anh vốn ưa cảnh náo nhiệt, thích nhìn người ta đi lại, mua bán. Anh mua một trái dưa hấu và một chục quít, ngạc nhiên lắm khi thấy cô hàng đếm cho anh mười hai trái. Anh cầm hai trái trả lại: "- Cô đưa thừa cho tôi. Tôi mua có một chục thôi mà". Cô hàng nghe giọng là lạ của anh, mỉm cười, đẩy hai trái quít về phía anh: "- Thầy mua một chục thì tôi đếm một chục đó". Anh Bình chẳng hiểu gì cả, tôi phải giảng: "- Ở miền này trái cây như quít, mận thì một chục là mười hai trái. Có tỉnh một chục mười bốn hay mười sáu kia". "- Lạ nhỉ! Một chục mười sáu trái. Thế thì có ông thánh hiểu".Chi tiết này đã phản ánh tính cách rộng rãi, hào phóng của người miền Nam. Anh Bình ngạc nhiên là phải bởi anh từ ngoài Bắc vào, không sinh sống nơi này.Với các phân tích, dẫn chứng vừa nêu, tóm lại, ta vẫn không hiểu rõ nghĩa các từ liên quan đến số đếm trong trò chơi của con trẻ ngày xưa. Không những thế, ta còn còn ngắc ngứ với bài đồng dao này: "Mồng một lưỡi trai/Mồng hai lá lúa/Mồng ba câu liêm/Mồng bốn lưỡi liềm/Mồng năm liềm giật/Mồng sáu thật trăng/Mười rằm trăng náu/Mười sáu trăng treo/Mười bảy sảy giường chiếu/Mười tám rám trấu/Mười chín đụn dịn/Hăm mươi giấc tốt/Hăm mốt nửa đêm…". Với câu "Mười chín đụn địn", có bản ghi "đụn dịn". Bài đồng dao này mô tả hình thù mặt trăng qua các ngày, đại khái, đêm 17 trăng lên vào lúc người ta "sảy giường chiếu" là chuẩn bị ngủ, đêm 18 trăng mọc là lúc lửa ủ trong bếp đã "rám trấu"... Thế, đêm 19 "đụn địn/đụn dịn" thì hiểu thế nào đây?Chịu. Từ "chịu" này, ta lặp lại một lần nữa khi nghe đến từ "đí địn". Trong tập sách Người Việt nói tiếng Việt (NXB TH TP.HCM - 2023), nhà nghiên cứu Nguyễn Quang Thọ cho biết văn cảnh xuất hiện của từ này: "Chuyện rằng có một chị vợ cực đoảng. Một hôm anh chồng bắt được một con ba ba, giao cho vợ làm bếp rồi đi làm đồng, bụng chắc mẩm chiều về có mồi ngon sẽ rủ bạn lai rai vài xị đế. Chị vợ thả con ba ba vào nồi, bỏ thêm vào đó vài ngọn rau mùng tơi rồi bắc lên nấu trên bếp củi. Trong khi chị lúi húi vo gạo thì con ba ba thấy nước nóng lên, nó bèn bò ra khỏi nồi rồi đi mất. Chị vợ đoảng vo gạo xong, mở vung nồi canh xem thử. Chị ta lấy đũa khoắng, nhận ra rau mùng tơi vẫn chưa kịp chín, nhưng ba ba đâu thì chẳng thấy. Chị ta cứ bần thần ngẫm nghĩ hồi lâu, rồi đi đến kết luận: "Mùng tơi chưa chín, đí địn đã tan".Dám nói rằng, những từ vừa nêu ra chẳng ai có thể giải thích nổi nghĩa của nó. Riêng cách nói về số đếm trong trò chơi đánh chắt, ta còn thắc mắc vì sao ở miền Trung, từ "3/ba thìn" lại nhảy qua "9/chín chăn", cũng như ở miền Bắc từ "3/ba chòi" lại vọt đến "9/chín chủ"? Cách nói này hoàn toàn không ngẫu nhiên mà đã vận dụng, phổ biến trong tục ngữ, ca dao, thí dụ: "Thằng Bờm có cái quạt mo/Phú ông xin đổi ba bò, chín trâu", "Ba bể chín châu", "Ba bị chín quai mười hai con mắt"… Ông Phan Khôi thừa nhận: "Tôi nghĩ mãi mà không hiểu". Rồi ông nêu ý kiến: "Hoặc giả câu trẻ con nói đó có cái lý gì sâu kín về số học hay toán học mà mình không biết. Còn như bảo thứ đó trẻ con bạ đâu nói đấy, hơi đâu mà tìm hiểu cho mệt trí, thì tôi không dám" (SĐD, tr.217).Bạn cũng nghĩ thế chăng?Vâng, tôi cũng nghĩ thế. Và xét ra trong ngày xuân ngày tết, chúng ta cùng bàn về vài từ "bí hiểm" đâu phải không có ích khi cùng tìm về tiếng Việt.Thị Trấn Củ Cải: Bước tiến mới của thể loại game nông trại
Ngày 7.2, Bộ Chỉ huy Bộ đội biên phòng tỉnh Tây Ninh cho biết vừa phối hợp Công an tỉnh Tây Ninh tiếp nhận 177 người Việt Nam do Campuchia trao trả, liên quan đến lao động và cư trú bất hợp pháp tại nước này.Cụ thể, ngày 6.2, tại Cửa khẩu quốc tế Mộc Bài, Đồn biên phòng Cửa khẩu quốc tế Mộc Bài (Bộ đội biên phòng tỉnh Tây Ninh) phối hợp Công an tỉnh Tây Ninh tiếp nhận 177 công dân (19 nữ và 158 nam) do Campuchia trao trả. Trong đó, có 2 trường hợp đang bị công an phát lệnh truy tìm. Theo Bộ Chỉ huy Bộ đội biên phòng tỉnh Tây Ninh, trong 177 người Việt Nam do Campuchia trao trả lần này có 48 trường hợp xuất cảnh hợp pháp và 129 trường hợp xuất cảnh trái phép. Trong đó, 176 trường làm việc trong công ty lừa đảo tại tòa 11, khu kim sa 4, cửa khẩu Bavet, tỉnh Svay Riêng (Campuchia) dưới hình thức lừa đảo trực tuyến và một trường hợp làm shipper.Hiện Công an tỉnh Tây Ninh phối hợp lực lượng biên phòng và lực lượng công an cấp huyện mời 30 trường hợp nghi vấn, có liên quan đến lừa đảo chiếm đoạt tài sản, mua bán người để tiếp tục điều tra, làm rõ. Trước đó, ngày 11, 12.12.2024, tại Cửa khẩu quốc tế Mộc Bài, Công an tỉnh Tây Ninh phối hợp các lực lượng chức năng tiếp nhận 410 người Việt Nam được lực lượng chức năng Campuchia trao trả vì lao động và cư trú bất hợp pháp tại nước bạn. Cụ thể, ngày 4.12, cơ quan chức năng Campuchia tiến hành kiểm tra hành chính khu vực Venus Casino - Resort thuộc TP.Bavet, tỉnh Svay Riêng (Campuchia), qua đó đã tạm giữ 410 công dân Việt Nam do vi phạm về xuất cảnh trái phép và lao động trái phép, nghi vấn lừa đảo trên không gian mạng. Theo cơ quan chức năng tỉnh Tây Ninh, trong số 410 người nói trên có 5 trường hợp có quyết định truy tìm, 1 lệnh bắt tạm giam và 4 quyết định truy nã.
'Bí kíp' cần thiết cho mùa tuyển sinh ĐH 2024 'phủ sóng' nhà sách, sàn điện tử
Đây là lần đầu tiên CLB phóng viên thể thao TP.HCM (trực thuộc Hội nhà báo TP.HCM) tổ chức giải pickleball nhằm tạo sân chơi vui, khỏe cho các VĐV là phóng viên các cơ quan thông tấn báo chí, các khách mời...Giải đấu diễn ra với 3 nội dung gồm đôi nam khách mời (8 đôi), đôi nam phóng viên (16 đôi) và đôi nữ (8 đôi). Đáng chú ý ở nội dung khách mời có diễn viên Huy Khánh vốn rất đam mê môn thể thao đang phát triển mạnh mẽ tại Việt Nam. Anh đứng cặp với diễn viên Thái Chí Hùng thi đấu đầy ăn ý, đánh bại hàng loạt các đối thủ, giành quyền vào chung kết. Tuy nhiên Huy Khánh đành hài lòng với chiếc cúp bạc bởi đôi Xuân Cường/Lý Chánh (HTV) thi đấu hiệu quả hơn và lên ngôi vô địch. Cũng ở nội dung khách mời, 4 đôi không giành vé vào bán kết được xuống chơi "serie B". Cuộc đua giành ngôi vô địch serie B cũng hấp dẫn không kém. Nỗ lực của Đình Phú/Võ Hoàng Sơn (Báo Thanh Niên) giúp cặp đôi này giành ngôi vô địch. Ở nội dung đôi nam phóng viên, 2 đôi xếp nhì ở vòng đấu bảng là Ngọc Quảng/Lê Tuấn (Báo Công an TP.HCM), Phú Trường/Xuân Vy (HTV) bất ngờ giành chiến thắng ở bán kết. Ở chung kết, đôi Phú Trường/Xuân Vy đồng đều hơn đã giành chiến thắng để lên ngôi vô địch. Đồng hạng ba là đôi Trần Thành/Đức Thuận (VTV), Độc Lập/Hoàng Quỳnh (Báo Thanh Niên). Ở nội dung đôi nữ, Phan Thương/Lệ Thu (Báo Thanh Niên) xuất sắc giành quyền vào chung kết chạm trán đôi Mỹ Duyên/Ngọc Uyên. Trước đối thủ mạnh hơn, đôi Phan Thương/Lệ Thu không thể gây bất ngờ nên giành ngôi á quân. Giải pickleball CLB phóng viên thể thao nằm trong chuỗi sự kiện thể thao Ngày hội mừng xuân 2025 do CLB phóng viên thể thao TP.HCM tổ chức. Các môn khác như bóng đá, bắn súng, cầu lông, billiards sẽ diễn ra trong những ngày tới.
Sự tăng trưởng mạnh mẽ của DeepSeek đã làm lung lay niềm tin của các nhà đầu tư vào sức mạnh của ngành công nghiệp trí tuệ nhân tạo (AI) tại Mỹ, dẫn đến việc giá cổ phiếu của nhiều công ty phương Tây, bao gồm Nvidia và ASML, giảm mạnh vào hôm 27.1.Một thông tin đáng chú ý đối với các nhà đầu tư là khả năng của DeepSeek trong việc cung cấp một chatbot AI có hiệu suất tương đương ChatGPT nhưng lại miễn phí cho người dùng và có chi phí phát triển thấp hơn nhiều. Điều này cho thấy rằng việc tạo ra các mô hình ngôn ngữ hiệu quả không nhất thiết phải phụ thuộc vào nguồn lực phần cứng và chi phí cao.Theo CNBC, kết thúc phiên giao dịch hôm 27.1, giá cổ phiếu của Nvidia đã bốc hơi 600 tỉ USD, tương đương mức giảm 17,8%. Cổ phiếu ASML cũng giảm 11%, đánh dấu mức giảm kỷ lục trong một phiên giao dịch kể từ ngày 15.10 năm ngoái.Nhiều công ty công nghệ khác cũng bị ảnh hưởng nặng nề, với cổ phiếu của Broadcom giảm 17,3%, AMD giảm 8%, Microsoft giảm 3% và Palantir giảm 7%. Thậm chí các công ty không liên quan trực tiếp đến AI như Constellation Energy và Vistra cũng chứng kiến giá trị cổ phiếu giảm lần lượt 21% và 29%. Tổng cộng, thị trường chứng khoán Mỹ đã mất hơn 1.000 tỉ USD vốn hóa trong một ngày.Nvidia được xem là một trong những công ty hưởng lợi chính từ sự bùng nổ AI trong hai năm qua, nhờ vào việc phát triển và cung cấp máy gia tốc cho các hệ thống máy tính. Trong khi đó, ASML là nhà cung cấp máy in thạch bản lớn nhất phục vụ cho sản xuất chip. Công ty dự kiến sẽ công bố báo cáo tài chính hằng quý trong tuần này.Thời gian gần đây, các hoạt động của các công ty và chính quyền Mỹ trong việc phát triển cơ sở hạ tầng công nghệ đã được báo chí đưa tin rộng rãi. Meta Platforms đã công bố kế hoạch đầu tư lên tới 65 tỉ USD để xây dựng các trung tâm xử lý dữ liệu. Dự án Stargate, được công bố với sự tham gia của Tổng thống Mỹ Donald Trump, dự kiến sẽ đầu tư lên tới 500 tỉ USD trong 4 năm tới.Tất cả những điều này cho thấy rằng Mỹ sẽ không ngừng chi tiêu lớn để duy trì vị trí dẫn đầu trong lĩnh vực AI. Tuy nhiên, sự đột phá của DeepSeek đã chỉ ra rằng không phải lúc nào cũng cần thiết phải đầu tư lớn vào phần cứng, thay vào đó việc tối ưu hóa phần mềm trong môi trường hạn chế về tài nguyên cũng có thể mang lại hiệu quả cao. Nếu các công ty trong ngành nhận ra sự mất cân bằng này, nhu cầu về sản phẩm từ ASML và Nvidia có thể sẽ giảm, điều này đang gây áp lực lên giá cổ phiếu của các công ty công nghệ phương Tây trong phiên giao dịch gần đây.
Cách xây dựng tủ đồ thời trang thanh lịch bắt nhịp xu hướng hiện đại
Để tiết kiệm điện trong mùa nóng, thạc sĩ Hoàng Nguyên Phước, nói rằng trước hết cần nhìn lại nhu cầu, ý thức và hành vi người sử dụng điện trong nhà. Thông thường, có 3 nhóm thiết bị điện làm mát được sử dụng nhiều nhất ở nhà, phòng trọ là: quạt, máy lạnh và tủ lạnh. Với máy lạnh, ông Phước chỉ cách rằng không nên bật nhiệt độ bên trong phòng quá chênh lệch với nhiệt độ bên ngoài. Nên mở máy lạnh với nhiệt độ vừa phải, vào khoảng 26 – 27 độ C thay vì 25 độ C như thông thường. Đồng thời, không bật máy lạnh ở nhiệt độ thấp nhất vào lúc mới sử dụng. Chỉ cần tăng 1 độ C thì sẽ tiết kiệm được khoảng 3% điện năng sử dụng.
